Werkbezoek CPB: fictief verkiezingsprogramma doorrekenen

“Afgelopen vrijdag werden wij als BoFEB groep verwelkomd bij onze overburen van het Centraal Planbureau. Gedurende de dag kregen we een inkijkje in het werk van het CPB en de rol die het instituut speelt binnen het Nederlandse economische beleid. De ochtend begon met een introductie over het CPB en de verschillende werkzaamheden van de organisatie. Daarbij werd uitgebreid stilgestaan bij het proces van het doorrekenen van verkiezingsprogramma’s. We leerden hoe politieke partijen hun beleidsvoorstellen aanleveren en hoe belangrijk het is dat deze plannen voldoende concreet zijn om doorgerekend te kunnen worden. Juist die vereiste concreetheid kan soms spanning opleveren tussen het partijprogramma en de doorrekening van het CPB, zoals afgelopen verkiezing regelmatig aan het licht werd gebracht. Ook kregen we inzicht in de manier waarop het CPB dit proces organiseert wanneer er onverwacht nieuwe verkiezingen aankomen.

We maakten kennis met een (bij ons) minder bekende taak van het CPB: de selectiviteitsscans. Met deze analyses helpt het CPB overheidsorganisaties te onderzoeken of algoritmes onbedoeld onderscheid maken tussen verschillende groepen. Omdat deze organisaties geen toegang mogen hebben tot data waarmee ze kunnen discrimineren, kan het zijn dat er een onbewuste proxy in het algoritme zit die gelinkt is aan een van deze variabelen. Door gebruik te maken van gegevens van het CBS kan het CPB onafhankelijk toetsen of dergelijke effecten aanwezig zijn.

Na een heerlijke lunch volgde een rondleiding door het gebouw. Uiteraard kon daar een groepsfoto bij het beeld van CPB-oprichter Jan Tinbergen niet ontbreken. We doken dieper in de economische modellen die het CPB gebruikt voor de ramingen en gingen zelf aan de slag: in groepjes presenteerden we een fictief partijprogramma dat we hadden doorgerekend met het Saffier 3.0-model. Tijdens deze presentaties werd onze economische kennis nog eens flink op de proef gesteld door de kritische vragen van een van de ontwikkelaars van het model. Wij willen het CPB hartelijk bedanken voor de gastvrijheid en het leerzame werkbezoek.”

Quinn van der Knaap maakte het verslag.